مراحل ثبت اختراع

⚖️ مراحل ثبت اختراع: راهنمای جامع حقوقی و عملیاتی

🔍 مقدمه: اهمیت راهبردی ثبت اختراع در نظام حقوقی ایران

در عصر حاضر که اقتصاد دانش‌محور و نوآوری به موتور محرک توسعه کشورها تبدیل شده است، ثبت اختراع به عنوان یکی از ارکان اساسی حمایت از مالکیت فکری جایگاه ویژه‌ای یافته است. ثبت اختراع نه تنها حق انحصاری بهره‌برداری از یک نوآوری را برای مخترع تضمین می‌کند، بلکه زمینه‌ساز رشد اقتصادی، تجاری‌سازی فناوری و جذب سرمایه‌گذاری در کشور است.​

قانون حمایت از مالکیت صنعتی مصوب ۱۴۰۳ به عنوان جدیدترین و جامع‌ترین قانون در این حوزه، چارچوب حقوقی روشن و کاملی را برای حمایت از حقوق مخترعان و نوآوران ایرانی فراهم آورده است. این قانون با بهره‌گیری از استانداردهای بین‌المللی و معاهدات جهانی همچون کنوانسیون پاریس و معاهده PCT، ایران را در مسیر همسویی با نظام حقوقی جهانی قرار داده است.​

موسسه حقوقی سفیر صلح با اتکا به تیمی متخصص از وکلای متبحر در حوزه مالکیت فکری، این راهنمای جامع را تقدیم شما می‌کند تا با فهم دقیق از مراحل ثبت اختراع، بتوانید به نحو احسن از حقوق خود دفاع کرده و از مزایای قانونی این فرآیند بهره‌مند شوید.

📜 مبانی حقوقی و مفهوم‌شناسی اختراع

🎯 تعریف حقوقی اختراع

طبق ماده ۱ قانون حمایت از مالکیت صنعتی مصوب ۱۴۰۳، اختراع عبارت است از: “نتیجه فکر فرد یا افراد که راه‌حل عملی جدیدی را برای حل مشکل فنی مشخص در زمینه صنعت ارائه می‌نماید. اختراع ممکن است به‌صورت فراورده یا فرایند باشد”.​

این تعریف دقیق نشان می‌دهد که اختراع لزوماً باید یک راه‌حل نوآورانه و کاربردی برای مشکلات فنی باشد، نه صرفاً یک ایده انتزاعی. به عبارت دیگر، اختراع باید قابلیت پیاده‌سازی و کاربرد عملی در صنعت را داشته باشد.​

🏛️ گواهینامه اختراع و حقوق انحصاری

بر اساس ماده ۲ قانون مذکور، گواهینامه اختراع سندی رسمی است که مرجع ثبت مالکیت صنعتی (اداره کل مالکیت صنعتی) برای اختراع صادر می‌کند و نشان‌دهنده حقوق انحصاری مندرج در قانون برای دارنده آن است. این گواهینامه مهم‌ترین سند حقوقی برای اثبات مالکیت معنوی مخترع محسوب می‌شود.​

ماده ۳ قانون به صراحت اعلام می‌دارد که: “بهره‌مندی از حقوق ناشی از اختراع مندرج در این قانون، منوط به ثبت آن نزد مرجع ثبت است”. این امر نشان می‌دهد که صرف خلق یک اختراع، بدون طی فرآیند قانونی ثبت، حمایت حقوقی در پی نخواهد داشت.​

✅ شرایط ماهوی و شکلی قابلیت ثبت اختراع

📌 شروط اساسی ثبت اختراع

ماده ۱۲ قانون حمایت از مالکیت صنعتی سه شرط اساسی برای قابلیت ثبت اختراع مشخص کرده است:​

۱. جدید بودن (Novelty) 💡
اختراع باید در فن یا صنعت پیشین (Prior Art) وجود نداشته باشد. به عبارتی، اختراع نباید قبلاً در هیچ نقطه از جهان افشا شده یا مورد استفاده قرار گرفته باشد. این شرط مستلزم انجام جستجوی جامع پیشینه فنی (Prior Art Search) قبل از تسلیم اظهارنامه است.​

۲. دارا بودن گام ابتکاری (Inventive Step) 🎓
اختراع باید برای دارنده مهارت متعارف در فن یا صنعت مربوط، معلوم و آشکار نباشد. این شرط به معنای آن است که اختراع باید ارتقاء قابل توجهی در دانش فنی ایجاد کند و نتیجه یک استنتاج بدیهی نباشد. گام ابتکاری تفاوت اصلی بین اختراع و صرفاً طرح صنعتی را مشخص می‌کند.​

۳. کاربرد صنعتی (Industrial Applicability) 🏭
اختراع باید در صنعت قابل ساخت یا استفاده باشد. مفهوم صنعت در اینجا گسترده بوده و شامل کشاورزی، صنایع دستی، ماهیگیری و حتی خدمات نیز می‌شود.​

🛑 استثنائات و موارد غیرقابل ثبت

ماده ۴ قانون موارد متعددی را که از مصادیق اختراع یا از حیطه حمایت خارج هستند، بیان می‌کند:​

✖️ اختراعی که بهره‌برداری از آن خلاف موازین شرعی، نظم عمومی یا اخلاق حسنه است
✖️ اختراعی که بهره‌برداری از آن با حفظ حیات یا سلامت انسان مغایرت دارد
✖️ اختراعی که موجب آسیب جدی به محیط زیست یا کاهش تنوع زیستی می‌گردد
✖️ روش‌های تشخیصی، درمانی و جراحی در خصوص انسان یا حیوان
✖️ کشف عناصر طبیعی، اسرار نهفته در طبیعت، رویه‌های فکری و ریاضی صرف
✖️ برنامه‌های رایانه‌ای به تنهایی (بدون نقش فنی)

این استثنائات بر اساس ملاحظات اخلاقی، شرعی و حفظ منافع عمومی تعیین شده‌اند.​

📝 مدارک و مستندات لازم برای ثبت اختراع

🗂️ فهرست کامل مدارک مورد نیاز

بر اساس ماده ۵ آیین‌نامه اجرایی قانون، اظهارنامه ثبت اختراع باید شامل موارد زیر باشد:​

الف) مشخصات متقاضی و مخترع: 👤

• اسم، شماره ملی، نشانی دقیق، کدپستی، تابعیت و سمت متقاضی

• در صورت شخص حقوقی: نام، نوع فعالیت، محل و شماره ثبت، مرکز اصلی

• مشخصات مخترع یا مخترعین (حقیقی)

• مشخصات نماینده قانونی (در صورت وجود)

ب) مستندات فنی اختراع: 📄

• توصیف کامل اختراع: شرح دقیق، واضح و جامع از اختراع به زبان فارسی که امکان بازتولید آن را برای متخصصان فن مربوطه فراهم کند​

• ادعا یا ادعاهای اختراع (Claims): بیان دقیق محدوده حمایت حقوقی درخواستی که اساس ارزیابی قرار می‌گیرد​

• خلاصه‌ای از توصیف اختراع: حداکثر ۱۵۰ کلمه​

• نقشه یا نقشه‌ها (در صورت لزوم): تصاویر فنی، طراحی‌های مهندسی و دیاگرام‌های توضیحی​

ج) مدارک هویتی و قانونی: 🔐

• کپی شناسنامه و کارت ملی متقاضی و مخترع

• مدارک ثبتی شرکت (برای اشخاص حقوقی)

• مدارک نمایندگی قانونی (در صورت لزوم)

د) سایر مدارک تکمیلی: 📋

• مدارک مربوط به حق تقدم (در صورت درخواست): شماره و تاریخ اظهارنامه نخستین در کشور مبدأ​

• رسید پرداخت هزینه‌های قانونی ثبت​

• اطلاعات مربوط به اظهارنامه اصلی (در صورت تکمیلی بودن)​

🔢 مراحل تفصیلی ثبت اختراع در ایران

مرحله اول: ثبت‌نام و ایجاد حساب کاربری 🖥️

نخستین گام برای ثبت اختراع، ایجاد حساب کاربری در سامانه الکترونیکی اداره کل مالکیت صنعتی است:​

۱. ورود به وب‌سایت رسمی: **http://iripo.ssaa.ir**​
۲. انتخاب گزینه “ثبت‌نام متقاضی / ورود اعضا”
۳. انتخاب نوع متقاضی (شخص حقیقی یا حقوقی، ایرانی یا خارجی)
۴. وارد کردن اطلاعات شخصی و بارگذاری تصویر شناسنامه و کارت ملی
۵. تأیید شماره موبایل و ایمیل از طریق کد یکبارمصرف
۶. پرینت و تأیید اقرارنامه توسط دفتر اسناد رسمی برای دریافت امضای الکترونیکی​
۷. تکمیل فرآیند تأیید حساب کاربری

⚠️ نکته مهم: امضای الکترونیکی برای اعتبار قانونی اظهارنامه ضروری است و بدون آن، اظهارنامه معتبر نخواهد بود.​

مرحله دوم: جستجوی پیشینه فنی (Prior Art Search) 🔍

قبل از تسلیم اظهارنامه، انجام یک جستجوی جامع پیشینه فنی برای اطمینان از جدید بودن اختراع ضروری است:​

انواع جستجوهای پیشینه:

• Novelty Search: تعیین جدید بودن اختراع​

• Validity Search: بررسی اعتبار پتنت صادرشده​

• Clearance Search: اطمینان از عدم نقض پتنت‌های موجود​

• Landscape Search: بررسی جامع چشم‌انداز فناوری​

پایگاه‌های داده مرجع:

• سامانه جستجوی اداره مالکیت معنوی ایران​

• PatentScope (سازمان جهانی مالکیت فکری WIPO)​

• Espacenet (اداره پتنت اروپا)​

• Google Patents​

• USPTO Patent Database (ایالات متحده)​

این مرحله به متقاضی کمک می‌کند تا استراتژی ثبت خود را بهینه‌سازی کرده و از هزینه‌های غیرضروری جلوگیری کند.​

مرحله سوم: تنظیم و تسلیم اظهارنامه اختراع 📑

پس از اطمینان از جدید بودن اختراع، مرحله تنظیم حرفه‌ای اظهارنامه آغاز می‌شود:​

۱. ورود به پنل کاربری و انتخاب گزینه “ثبت اظهارنامه اختراع”
۲. انتخاب نوع اظهارنامه: اظهارنامه جدید یا تکمیلی​
۳. وارد کردن اطلاعات متقاضی و مخترع:

• مشخصات کامل هویتی

• نشانی دقیق و کدپستی

• مشخصات نماینده قانونی (در صورت وجود)

۴. تعیین مشخصات اختراع:

• عنوان اختراع: کوتاه، مشخص و توصیفی (حداکثر ۵۰۰ کاراکتر)​

• طبقه‌بندی بین‌المللی اختراعات (IPC): تعیین کد طبقه‌بندی فنی اختراع​

• ذکر حق تقدم (در صورت وجود)​

۵. بارگذاری ضمائم:

• فایل توصیف اختراع (PDF)

• فایل ادعاها (PDF)

• خلاصه توصیف (PDF)

• نقشه‌ها و تصاویر فنی (JPG, PNG)

• مدارک هویتی و قانونی

۶. بررسی و تأیید نهایی اطلاعات
۷. پرداخت هزینه‌های ثبت به صورت آنلاین
۸. دریافت کد رهگیری برای پیگیری پرونده​

⚠️ نکته حائز اهمیت: کیفیت تنظیم اظهارنامه نقش تعیین‌کننده‌ای در موفقیت ثبت دارد. اظهارنامه باید به گونه‌ای تنظیم شود که هم جدید بودن و هم گام ابتکاری را به وضوح نشان دهد.​

مرحله چهارم: بررسی شکلی و تشریفات اولیه ⚙️

پس از تسلیم اظهارنامه، مرجع ثبت ابتدا بررسی شکلی اولیه انجام می‌دهد:​

✅ کنترل کامل بودن مدارک
✅ بررسی صحت فرمت‌ها و فایل‌ها
✅ تخصیص شماره ثبت و تاریخ تسلیم
✅ طبقه‌بندی اختراع بر اساس سیستم IPC​
✅ ارجاع به واحد بررسی فنی

در صورت نقص مدارک، اخطاریه برای متقاضی صادر و مهلت مشخصی برای رفع نواقص تعیین می‌شود.​

مرحله پنجم: داوری و بررسی ماهوی اختراع 🔬

این مرحله حساس‌ترین و تخصصی‌ترین بخش فرآیند ثبت است:​

۱. ارجاع به مرجع داوری علمی:
اظهارنامه به یکی از مراکز تحقیقاتی یا دانشگاهی معتبر خارج از سازمان ارسال می‌شود. این مراکز شامل دانشگاه‌های برتر کشور و مؤسسات پژوهشی هستند.​

۲. فرآیند ارزیابی ماهوی:
داوران متخصص در رشته مربوطه، اختراع را از ابعاد زیر بررسی می‌کنند:​

📌 استخراج ویژگی‌های فنی ادعاها
📌 انجام جستجوی تخصصی در پایگاه‌های داده بین‌المللی
📌 تنظیم گزارش جستجو و نظر مکتوب
📌 بررسی سه شرط اساسی: جدید بودن، گام ابتکاری و کاربرد صنعتی​
📌 بررسی وحدت اختراع: اطمینان از اینکه تمام ادعاها به یک مفهوم اختراعی واحد مربوط باشند​

۳. صدور گزارش داوری:
داور نتیجه نهایی را به صورت مستند به مرجع ثبت اعلام می‌کند که شامل یکی از موارد زیر است:​

✅ تأیید کامل تمام ادعاها
⚠️ تأیید بخشی از ادعاها و رد برخی دیگر
❌ رد کامل اظهارنامه با ذکر دلایل مستند

۴. پرداخت هزینه داوری:
متقاضی باید هزینه بررسی ماهوی را پرداخت کند که متغیر بوده و بین ۵۰۰ هزار تا چند میلیون تومان است.​

🕐 مدت زمان داوری: معمولاً بین ۳ تا ۶ ماه پس از ارجاع به مرکز داوری.​

مرحله ششم: رسیدگی به اعتراضات و اصلاح اظهارنامه 📢

در صورت رد کامل یا جزئی اظهارنامه، متقاضی حق اعتراض و اصلاح دارد:​

الف) اعتراض به رد اظهارنامه:

طبق ماده ۵۸ آیین‌نامه اجرایی، متقاضی می‌تواند:​

• اعتراض خود را ظرف ۳۰ روز (برای مقیمین ایران) یا ۶۰ روز (برای مقیمین خارج) به صورت کتبی تسلیم کند​

• دلایل و مستندات فنی را ارائه دهد

• هزینه رسیدگی به اعتراض را پرداخت کند​

• اظهارنامه به کمیسیون رسیدگی ارجاع می‌شود​

ب) اصلاح ادعانامه:

در صورت تأیید بخشی از ادعاها، متقاضی باید:​

• ادعانامه اصلاحی تنظیم و ارسال کند

• فقط ادعاهای تأییدشده را حفظ کند

• ادعاهای اضافی را در اظهارنامه تقسیمی جداگانه ثبت نماید​

مرحله هفتم: انتشار در روزنامه رسمی و صدور گواهینامه 📰

پس از پذیرش نهایی اظهارنامه توسط مرجع ثبت:​

۱. متقاضی به روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران معرفی می‌شود​
۲. پرداخت هزینه درج آگهی (حدود ۴۰۰ هزار تومان در سال ۱۴۰۱)​
۳. انتشار آگهی ثبت اختراع شامل:

• نام و مشخصات مخترع و مالک

• عنوان اختراع

• شماره ثبت و تاریخ تسلیم

• خلاصه توصیف اختراع​

۴. مهلت ۳۰ روز برای اعتراض اشخاص ثالث​
۵. تحویل نسخه روزنامه به اداره مالکیت صنعتی​
۶. پرداخت هزینه حفظ پتنت برای ۳ سال ابتدایی​
۷. صدور گواهینامه رسمی ثبت اختراع با امضاء مدیرکل و مهر اداره​

🎉 تبریک! شما اکنون مالک قانونی یک اختراع ثبت‌شده با حمایت کامل قانونی هستید.​

💰 هزینه‌های ثبت اختراع در ایران (سال ۱۴۰۴)

جدول تعرفه‌های رسمی اداره مالکیت صنعتی

بر اساس آیین‌نامه اجرایی قانون، هزینه‌های رسمی ثبت اختراع به تفکیک اشخاص حقیقی و حقوقی به شرح زیر است:​

هزینه‌های غیررسمی

علاوه بر هزینه‌های رسمی، متقاضی باید موارد زیر را نیز در نظر بگیرد:​

🔹 هزینه داوری: ۵۰۰ هزار تا ۴ میلیون تومان (بسته به مرجع داوری و تعداد ادعاها)​
🔹 هزینه روزنامه رسمی: حدود ۴۰۰ هزار تومان​
🔹 هزینه‌های مشاوره و تنظیم حرفه‌ای اظهارنامه (در صورت استفاده از خدمات تخصصی)​

💡 نکته: موسسه حقوقی سفیر صلح با تجربه و تخصص در زمینه مالکیت فکری، خدمات جامع مشاوره، تنظیم اظهارنامه حرفه‌ای و پیگیری کامل پرونده را با تعرفه منصفانه ارائه می‌دهد.

⏳ مدت اعتبار و تمدید گواهینامه اختراع

مدت حمایت قانونی

بر اساس ماده ۱۶ قانون ثبت اختراعات و ماده ۶۶ آیین‌نامه اجرایی:​

📅 اعتبار گواهینامه اختراع: ۲۰ سال از تاریخ تسلیم اظهارنامه​

⚠️ شرط مهم: حفظ اعتبار منوط به پرداخت منظم هزینه‌های سالانه است. در صورت عدم پرداخت، گواهینامه فاقد اعتبار شده و اختراع به دامنه عمومی می‌افتد.​

مهلت‌های پرداخت و جرائم

🔹 زمان پرداخت: ظرف ۲ ماه قبل از انقضای هر سال​
🔹 مهلت ارفاقی: ۶ ماه پس از موعد با پرداخت جریمه (نصف هزینه سالانه)​
🔹 عدم پرداخت: سقوط گواهینامه از درجه اعتبار​

💡 توصیه: تنظیم تقویم مالی برای یادآوری به موقع پرداخت هزینه‌های سالانه امری ضروری است.​

🌍 ثبت بین‌المللی اختراع: معاهده همکاری ثبت اختراع (PCT)

مزایای ثبت از طریق PCT

معاهده همکاری ثبت اختراع (Patent Cooperation Treaty) راهی استراتژیک برای ثبت اختراع در چندین کشور به طور همزمان است:​

✅ افزایش مهلت تصمیم‌گیری: از ۱۲ ماه (حق تقدم کنوانسیون پاریس) به ۳۰ ماه افزایش می‌یابد​
✅ کاهش هزینه‌های اولیه: یک تقاضای بین‌المللی به جای تقاضاهای متعدد ملی​
✅ دریافت گزارش جستجوی بین‌المللی (International Search Report)​
✅ دریافت نظر مکتوب درباره قابلیت ثبت (Written Opinion)​
✅ انتشار در پایگاه PatentScope: افزایش دید جهانی اختراع​
✅ جلوگیری از ثبت مشابه توسط دیگران در کشورهای منتخب​

مراحل ثبت از طریق PCT

۱. مرحله بین‌المللی (International Phase):

• تسلیم تقاضای بین‌المللی به اداره پذیرنده (Receiving Office)​

• انجام جستجوی بین‌المللی توسط مرجع جستجو (ISA)​

• دریافت گزارش جستجو و نظر مکتوب​

• انتشار بین‌المللی اختراع​

• (اختیاری) بررسی مقدماتی بین‌المللی (International Preliminary Examination)​

۲. مرحله ملی (National Phase):

• ورود به مرحله ملی در کشورهای منتخب تا ۳۰ ماه پس از تاریخ اولویت​

• پرداخت هزینه‌های ملی هر کشور​

• ارائه ترجمه (در صورت نیاز)​

• بررسی و صدور پتنت توسط ادارات ملی​

💡 نکته استراتژیک: ایران در سال ۱۳۹۲ به معاهده PCT ملحق شد که فرصت بزرگی برای مخترعان ایرانی جهت حمایت جهانی از نوآوری‌های خود فراهم آورده است.​

🎁 مزایا و امتیازات ثبت اختراع

مزایای حقوقی و قانونی ⚖️

🔹 حق انحصاری بهره‌برداری: مانع از ساخت، استفاده، فروش و واردات اختراع توسط دیگران بدون اجازه​
🔹 امکان صدور مجوز و قرارداد لیسانس: دریافت حق‌الامتیاز از طریق واگذاری حق استفاده​
🔹 حمایت کیفری و حقوقی: امکان پیگیری قانونی نقض حق اختراع​
🔹 قابلیت انتقال و ارث: حقوق ناشی از اختراع قابل انتقال به دیگران یا ورثه است​

مزایای اقتصادی و تجاری 💼

💰 افزایش ارزش تجاری: اختراع ثبت‌شده دارای ارزش مالی قابل توجه است​
💰 جذب سرمایه‌گذار: سرمایه‌گذاران به اختراعات حمایت‌شده علاقه‌مند هستند​
💰 تجاری‌سازی و تولید انبوه: امکان ورود به بازار با اطمینان خاطر​
💰 دریافت وام و تسهیلات: دسترسی به منابع مالی با وثیقه اختراع​
💰 درآمد از لیسانس: کسب سود بدون سرمایه‌گذاری در تولید​

مزایای علمی و اجتماعی 🎓

📚 عضویت در بنیاد ملی نخبگان: دسترسی به تسهیلات ویژه​
📚 تسهیل پذیرش دانشگاهی: امتیاز برای ادامه تحصیل در داخل و خارج​
📚 معافیت یا کاهش خدمت سربازی: بر اساس نوع و تأییدیه اختراع​
📚 امتیاز مثبت در استخدام: ارزش افزوده در رزومه شغلی​
📚 حضور در نمایشگاه‌ها و جشنواره‌ها: معرفی جهانی اختراع​

⚠️ اشتباهات رایج در فرآیند ثبت اختراع

اشتباهات مستندسازی 📄

❌ توصیف ناقص یا مبهم اختراع: عدم شرح کافی جزئیات فنی منجر به رد اظهارنامه می‌شود​
❌ ادعاهای نامناسب: ادعاهای بیش از حد گسترده یا محدود​
❌ نقشه‌های نامطابق استانداردها: کیفیت پایین، برچسب‌گذاری نادرست​
❌ فراموشی ذکر بهترین روش اجرا (Best Mode)​

اشتباهات زمان‌بندی ⏰

⏱️ افشای زودهنگام اختراع: انتشار عمومی قبل از ثبت، نوآوری را از بین می‌برد​
⏱️ تأخیر در تسلیم اظهارنامه: از دست دادن حق تقدم​
⏱️ عدم رعایت مهلت‌های قانونی برای پاسخ به اخطارها​

اشتباهات جستجو و ارزیابی 🔍

🔎 عدم انجام جستجوی کافی پیشینه فنی: احتمال رد به دلیل عدم جدید بودن​
🔎 نادیده گرفتن پتنت‌های غیرانگلیسی زبان: پیشینه فنی محدود نیست به یک زبان​
🔎 بررسی نکردن ادبیات علمی و منابع غیرپتنت: مقالات و کنفرانس‌ها نیز جزء پیشینه فنی هستند​

اشتباهات فرم‌ها و اداری 📋

📝 اشتباه تایپی در اسامی و شماره‌ها: دشوار و پرهزینه برای اصلاح​
📝 پر کردن نادرست بخش “Filing by Reference” در فرم ADS​
📝 عدم پرداخت به موقع هزینه‌های لازم​

💡 راهکار: استفاده از خدمات مشاوره تخصصی موسسات حقوقی معتبر مانند سفیر صلح، این اشتباهات را به حداقل می‌رساند.

🛡️ حمایت از حق اختراع و برخورد با نقض

تعریف نقض حق اختراع

بر اساس قانون حمایت از مالکیت صنعتی، نقض حق اختراع عبارت است از: “انجام هرگونه فعالیتی که حقوق انحصاری مالک گواهینامه اختراع یا قائم‌مقام او را تضییع کند یا مقدمات تضییع آن را فراهم آورد”.​

موارد نقض حق اختراع شامل:​

• ساخت، صادرات، واردات اختراع بدون اجازه

• عرضه برای فروش، فروش یا استفاده از محصول

• ذخیره به قصد فروش یا استفاده

• فراهم آوردن مقدمات تضییع حقوق (شروع به نقض)​

راهکارهای حقوقی برای برخورد با نقض

الف) اقدامات کیفری:
مالک اختراع می‌تواند به مراجع کیفری مراجعه و شکایت کند. طبق ماده ۶۱ قانون، مجازات نقض حق اختراع شامل:​

• جبران خسارت

• جزای نقدی ۱۰ تا ۵۰ میلیون ریال

• حبس تعزیری ۹۱ روز تا ۶ ماه

• یا هر دو مجازات

ب) اقدامات حقوقی:
مالک اختراع می‌تواند در دادگاه‌های حقوقی:​

• درخواست ابطال گواهینامه اختراع متخلف (در صورت ثبت غیرقانونی)​

• مطالبه خسارات مادی و معنوی​

• درخواست دستور موقت برای منع تولید، توزیع و فروش​

• درخواست جمع‌آوری محصولات ناقض از بازار​

💼 توصیه حرفه‌ای: در دعاوی نقض حق اختراع، داشتن وکیل متخصص در مالکیت فکری اهمیت بسزایی دارد. موسسه حقوقی سفیر صلح با سابقه درخشان در این حوزه، آماده ارائه خدمات قضایی و حقوقی به مخترعان محترم است.

🔍 تفاوت اختراع با طرح صنعتی

بسیاری از متقاضیان در تشخیص تفاوت اختراع و طرح صنعتی دچار سردرگمی می‌شوند:​

مقایسه جامع

💡 نکته: در برخی موارد، یک محصول می‌تواند هم از لحاظ اختراع و هم طرح صنعتی قابل ثبت باشد.​

📊 سیستم طبقه‌بندی بین‌المللی اختراعات (IPC)

اهمیت و کاربرد

سیستم طبقه‌بندی بین‌المللی پتنت (International Patent Classification) یک سیستم استاندارد جهانی برای دسته‌بندی اختراعات بر اساس حوزه‌های فناوری است. این سیستم توسط سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) مدیریت می‌شود و در بیش از ۱۰۰ کشور مورد استفاده قرار می‌گیرد.​

ساختار سلسله‌مراتبی IPC

سیستم IPC دارای ساختاری درخت‌مانند با حدود ۷۰,۰۰۰ مکان طبقه‌بندی است:​

۱. بخش (Section): ۸ بخش اصلی با نمادهای A تا H​
۲. طبقه (Class): حدود ۱۳۰ طبقه (مثال: C21 – متالورژی آهن)​
۳. طبقه فرعی (Subclass): حدود ۶۳۹ طبقه فرعی​
۴. گروه اصلی (Main Group) و گروه فرعی (Subgroup)​

هشت بخش اصلی IPC

📝 منبع:​

🎯 نقش کارشناس داور (Patent Examiner)

مسئولیت‌ها و وظایف

کارشناس داور یا Patent Examiner نقش کلیدی در فرآیند ثبت اختراع ایفا می‌کند:​

✅ خواندن و درک کامل اختراع از روی مشخصات فنی​
✅ تعیین محدوده ادعاها (Determining the Scope of Claims)​
✅ انجام جستجوی جامع پیشینه فنی (Prior Art Search)​
✅ ارزیابی نوآوری، گام ابتکاری و کاربرد صنعتی​
✅ بررسی کفایت توصیف برای قابلیت بازتولید توسط متخصصان​
✅ صدور گزارش رسمی (Office Action) با ذکر دلایل پذیرش یا رد​
✅ پاسخ به ایرادات و اصلاحات متقاضی​
✅ صدور اعلام پذیرش (Notice of Allowance) یا رد نهایی​

صلاحیت‌های تخصصی

کارشناسان داور معمولاً دارای ویژگی‌های زیر هستند:​

• مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد یا دکترا در رشته‌های مهندسی یا علوم پایه​

• تخصص فنی در حوزه فناوری مربوطه​

• آشنایی با قوانین و مقررات مالکیت فکری​

• مهارت در جستجو و تحلیل پایگاه‌های داده​

💼 نقش موسسه حقوقی سفیر صلح در ثبت اختراع

موسسه حقوقی سفیر صلح به عنوان یکی از پیشروترین مراکز حقوقی متخصص در حوزه مالکیت فکری و ثبت شرکت، خدمات جامع و حرفه‌ای زیر را به مخترعان و نوآوران ارائه می‌دهد:

خدمات تخصصی ما 🌟

🔹 مشاوره حقوقی تخصصی: ارزیابی اولیه اختراع و تعیین استراتژی ثبت
🔹 جستجوی پیشینه فنی: انجام Prior Art Search جامع در پایگاه‌های بین‌المللی
🔹 تنظیم حرفه‌ای اظهارنامه: نگارش دقیق توصیف، ادعاها و نقشه‌های فنی
🔹 پیگیری کامل پرونده: از تسلیم اظهارنامه تا دریافت گواهینامه
🔹 پاسخ به اخطارها و اعتراضات: تهیه دفاعیات مستدل و حرفه‌ای
🔹 ثبت بین‌المللی (PCT): مشاوره و اجرای فرآیند ثبت در کشورهای مختلف
🔹 مدیریت پرتفوی پتنت: پیگیری تمدید و حفظ اعتبار اختراعات
🔹 دعاوی نقض حق اختراع: وکالت در دادگاه‌های حقوقی و کیفری

چرا سفیر صلح؟ ⭐

✨ تیم متخصص: وکلای با تجربه در حقوق مالکیت فکری و فناوری
✨ رویکرد شخصی‌سازی‌شده: توجه به نیازهای منحصربه‌فرد هر مخترع
✨ تعرفه منصفانه: خدمات با کیفیت بالا و قیمت رقابتی
✨ سابقه موفق: ثبت صدها اختراع موفق در ایران و خارج
✨ پشتیبانی مداوم: همراهی در تمام مراحل و پس از ثبت

📚 نتیجه‌گیری و توصیه‌های نهایی

ثبت اختراع فرآیندی تخصصی، زمان‌بر اما بسیار ارزشمند است که می‌تواند آینده مالی و حرفه‌ای مخترع را دگرگون سازد. درک صحیح از مراحل قانونی ثبت اختراع و رعایت دقیق شرایط و الزامات، کلید موفقیت در این مسیر است.​

نکات طلایی برای مخترعان 🏆

💎 محرمانگی را حفظ کنید: هرگز قبل از ثبت اختراع، آن را علناً افشا نکنید​
💎 جستجوی پیشینه را جدی بگیرید: صرفه‌جویی در هزینه و زمان​
💎 اظهارنامه را حرفه‌ای تنظیم کنید: کیفیت اظهارنامه تعیین‌کننده نتیجه است​
💎 از مشاوره متخصصان استفاده کنید: سرمایه‌گذاری در مشاوره، هزینه نیست بلکه صرفه‌جویی است​
💎 مهلت‌ها را رعایت کنید: تأخیر می‌تواند حقوق شما را از بین ببرد​
💎 به تجاری‌سازی فکر کنید: ثبت اختراع آغاز راه است نه پایان​
💎 اعتبار اختراع را حفظ کنید: پرداخت به موقع هزینه‌های سالانه​

با اتکا به قانون حمایت از مالکیت صنعتی مصوب ۱۴۰۳ و همراهی مشاوران متخصص موسسه حقوقی سفیر صلح، می‌توانید با اطمینان خاطر کامل، اختراع خود را به ثبت رسانده و از تمامی مزایای قانونی، اقتصادی و اجتماعی آن بهره‌مند شوید.​

📞 تماس با ما

برای دریافت مشاوره رایگان و کسب اطلاعات بیشتر درباره ثبت اختراع و سایر خدمات حقوقی، با موسسه حقوقی سفیر صلح تماس بگیرید. تیم متخصص ما آماده همراهی شما در مسیر حمایت از نوآوری‌های ارزشمندتان هستند.

 موسسه حقوقی سفیر صلح – متخصصان ثبت شرکت و مالکیت فکری